PODEJRZANI

„Sprawcy mieli wspólny motyw!” — tak zapewne rozpoczynałby się policyjny raport, dotyczący okoliczności powstania obu powieści. Przesłuchiwany Marcin Świetlicki stwierdziłby, jak zwykle wymijająco — Mój wydawca mi kazał, bo tak trzeba, bo jest zapotrzebowanie. A, że jest on dość „poważnej” postury… Poza tym lubię kryminały. Indagowany Krzysztof Kaźmierczak zeznałby – Zacząłem ją pisać 10 lat temu i wtedy wymyśliłem znaczną część fabuły. Książka powstawała jednak fragmentami, gdyż ciągle brakowało czasu, by skupić się na powieści. Dopiero o podpisaniu umowy z wydawcą musiałem zdopingować się i znaleźć czas na intensywną pracę nad książką. „Obie wersje wydają się pokrywać!” — wykrzyknąłby młody, niedoświadczony policjant, zacierając ręce. Czy jednak mamy uwierzyć, iż dla pisarza najważniejsza jest „propozycja nie do odrzucenia” ze strony wydawcy? Ponieważ stanowczo nie jesteśmy młodym, niedoświadczonym policjantem, zerknijmy koniecznie do materiału dowodowego, tyczącego obu autorów.

Marcin Świetlicki "Dwanaście" -- okładka książki. YWdawnictwo EMG. 2006 r.

Marcin Świetlicki „Dwanaście” — okładka książki. Wydawnictwo EMG. 2006 r


Marcin Świetlicki — poeta, wokalista zespołu „Świetliki”, nominowany do nagrody Nike, ikona artystycznego Krakowa. Skąd u poety pomysł napisania kryminału? Bo na życie zarobić trzeba — to zeznanie jest bardziej przekonujące, niż typowe dla artystów próby „bawienia się” z nami — Jest dwanaście miesięcy, dwunastu apostołów, numer kierunkowy do Krakowa to dwanaście… stąd tytuł książki.
Krzysztof Kaźmierczak — poznański dziennikarz, w pewnym okresie swojego życia dziennikarz śledczy. Co warto podkreślić w toku naszego dochodzenia — również poeta. Autor kilku opracowań historyczno — dokumentalnych. Wraz z Piotrem Talagą współautor książki „Sprawa Ziętary. Zbrodnia i klęska państwa”. Przez wiele lat na tropie zabójców swego redakcyjnego kolegi, którego historia posłużyła jako zaczyn do napisania powieści kryminalnej.
Ustalmy zatem fakty. Po pierwsze — to prozatorski debiut obu autorów. Świetlicki w owym czasie zamieszany już był co prawda pod fikcyjnym nazwiskiem Świeduchowska w podobne sprawki, lecz nie podejmujmy tego fałszywego tropu. Kaźmierczak to do tej pory jedynie literatura faktu — dobitnego, nieustępliwego lecz typowo dziennikarskiego.
Po drugie, tło powieści odwołuje się do czasu PRL u — jak zeznał o „Dwanaście” profesor Czapliński. W książce Kaźmierczaka PRL jest także wszechobecny, jakby „za kulisami” spraw, układów, ludzi. Cytowane są milicyjne archiwa, tytułowe „Instrukcje o…”, a oś fabuły na trwałe umocowano w pełnej brudu przeszłości bohaterów.
Po trzecie — Opis miasta stworzony przez Świetlickiego pełen jest degeneracji i marazmu — jak twierdzi nasz kolejny świadek — Anna Omiecińska. Ta obserwacja tyczy także Poznania z powieści Kaźmierczaka. „Bohaterowie” powieści nie mają w sobie nic z bohaterstwa. U obu autorów pozbawieni są także imion — mistrz u Świetlickiego nie posiada nawet telefonu, adresu, jest bezimienny.

Krzysztof M. Kaźmierczak "Króka instrukcja obsługi psa" -- okładka książki.  Zysk i S-ka. 2016 r.

Krzysztof M. Kaźmierczak „Krótka instrukcja obsługi psa” — okładka książki. Wydawnictwo Zysk i S-ka. Data wydania: 25 kwietnia 2016


Detektyw, ksiądz, dziennikarz u Kaźmierczaka są obarczeni swoistą „anonimową premedytacją” — to zamierzony zabieg autora, chęć udowodnienia czytelnikowi, iż winy i grzechy postaci są także potencjalnie jego grzechami.
Obie powieści opierają się w dużej części na faktach a ponura sprawa zabójstwa Ziętary czy sprawki Karola Kota (wampira z Krakowa) — oplecione w toku zdarzeń w trafne obserwacje, własne przeżycia i wrażliwość obu autorów. Dobitnie widać to na przykładzie prozy Kaźmierczaka, natomiast autor „Dwanaście” jest raczej wnikliwym obserwatorem, niż uczestnikiem zdarzeń.
Gwoli ścisłości, o którą dbamy przecież w naszym śledztwie — Świetlicki stara się pisać literaturę „męską”, poetyckie myślenie przydaje się jednak, nadając książce trudną do uchwycenia ulotną intymność, której brak u Każmierczaka, pisarza wyrosłego na faktach
Autorowi „Dwanaście” zarzucano „obecny w powieści chaos” a zakończenie „naciągane, udziwnione”. Kaźmierczakowi z kolei upartą chęć dopowiadania swojej wizji sprawy Ziętary. Lecz jeśli pierwsza z powieści ciąży w stronę kryminału „noire”, ku ikonie Bogarta w roli Philipa Marlowe, „ostatniego sprawiedliwego” — to odczarowanie takiego myślenia znajdziemy w Krótkiej instrukcji…”. Tu nie ma sprawiedliwych, są jedynie usprawiedliwiani.
Książka Świetlickiego ukazała się w 2006 roku, jako pierwsza z serii. Następne to „Jedenascie” i „Trzynascie”. Kaźmierczak po tegorocznym udanym debiucie ma pewnie w rękawie jeszcze kilka powieściowych asów. Obaj podejrzani „otarli się o kryminał” zwycięsko. Dlatego dla nas, dociekliwych detektywów to zapewne nie koniec śledztwa!

Dwanaście Marcin Świetlicki Wydawnictwo EMG
Krótka instrukcja obsługi psa Krzysztof M. Kaźmierczak Wydawnictwo Zyska i S-ka
………………………………………
Szymon Kantorski (1969) — poznański poeta, autor tomiku Solo (1995). Wiersze publikował m.in. w „Czasie Kultury”, „Fa-Arcie”, „Frazie”, „Lampie” i „Iskrze Bożej”, „Nowym Nurcie”, „Odrze”, a także w kilku antologiach (m.in. w „Antologii nowej poezji polskiej”, „Macie swoich poetów”, „Parnas bis”). W serii Wielkopolska Biblioteka Poezji ukazał się ostatnio jego najnowszy tomik Duety.
…………….
Teksty w antologiach m.in.
11 (wyd. Biblioteka pisma „Już Jest Jutro, Poznań)
Zeppelin (wydawnictwo Obserwator, „Czas Kultury” Poznań)
Parnas Bis. Słownik literatury polskiej urodzonej po 1960 roku
(wydawnictwo „Lampa i Iskra Boża” Warszawa)
Macie swoich poetów. Liryka polska urodzona po 1960 roku
(wydawnictwo Lampa i Iskra Boża, Warszawa)
Antologia nowej poezji polskiej. 1990- 1999
(wydawnictwo „Zielona Sowa”, Kraków)
Contemporary-Writers-of-Poland 2000 – 2014. Poetry
(DREAMMEE LITTLE CITY, 2013)
…………….
Publikacje w pismach m.in.:
Akant, Arkusz, B1, CEGŁA, Czas Kultury, De Lirnik, Fa-Art, Fraza,
Gazeta Wyborcza, Hydra, Już Jest Jutro, Kozirynek, Kresy,
Krzywe Koło Literatury, Lampa, Iskra Boża, Lektura, Lewą Nogą,
Magazyn Literacki, Na Głos, Nowy Nurt, Obserwator Wielkopolsk,
Odra, Pracownia, Przegląd Artystyczno- Literacki, RED
…………….
Teksty krytyczne:
Czas Kultury, Już Jest Jutro, Tygiel Kultury, Kozirynek.
Od czasu do czasu na portalach literackich.
…………….
Więcej: Portfolio
30.06.2016

SZYMON KANTORSKI o książce „Dwanaście” i „Krótkiej instrukcja obsługi psa” — podwójna recenzja
0 votes, 0.00 avg. rating (0% score)
..........................................................
EPRAWDA nie publikuje regularnie. Subskrybuj newsletter.
4 Komentarze

Słuchamy Cię uważnie...

Twój adres email nie będzie widoczny.
Zaloguj się by nie czekać na moderację komentarza.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>